Blogging

“ХалаМанжийн” бодлого

Эрх баригчид маань халамжийн бодлогын талаар их ярьдаг. Хавтгайруулсан халамжийн бодлого бол тэдний төр, засагт тогтох, дахин сонгогдох гол хэрэгсэл нь болдог гэдгийг хүн бүр мэднэ. Ер нь хавтгайруулсан халамжийн бодлогоос өөр тийм хүчтэй, өргөн хүрээтэй хэрэгждэг төрийн том бодлого Монголд бараг л байхгүй болов уу.

Халамжилна гэдэг бол сайхан үг. Гэхдээ халамжийн бодлогууд их олон янз, үнэхээр сайн сайхнаас эхлээд маш аюултай, тэр бүү хэл бүхэл бүтэн улс үндэстнийг устгах, колончлох зориулалттай нь ч байдаг гэдгийг олон хүн анзаардаггүй.

Continue reading "“ХалаМанжийн” бодлого" »


Нохойн ааш

1260554273_sledding-team-ed
Хэзээ ч билээ ийм нэгэн түүх сонсож билээ …

Цас мөсөөр хучигдсан Хойд нутагт нэгэн сэтгүүлч залуу нохой чаргаар аялал хийж л дээ. Өдөржин явсаар оройхон нэгэн газар хүрч буудаллахад хамт явсан нутгийн эр овоохойгоо барьж, галаа түлээд, тэд хоолоо хийж идээд унтахаар хэвтжээ. Нутгийг эр ч удалгүй хурхирч эхлэв гэнэ. Харин сэтгүүлч залуу шөнөжингөө унтаж чадсангүй. Овоохойн гадаа уяж орхисон ноход шөнийн турш гаслан улилдаж, хачин их зовж шаналж байгаа нь залуугийн зүрхэнд тустал мэдрэгдэж байлаа. Шөнө арайхийн өнгөрч үүр цайхад тэд ч босч цайгаа уухаар суулаа.

Сэтгүүлч залуу нохдын тухай бодсоор байлаа. Харин нутгийн эр юу ч болоогүй мэт нохдоо хөллөж, чаргаа бэлтгэж эхлэв. Ноход ч зүв зүгээр болчихжээ.

Сэтгүүлч тэссэнгүй, нутгийн эрээс асуулаа. Таны ноход бүхий л шөнийн турш гаслан улилдлаа, та сонссонгүй юу гэж. Тийм ээ дандаа тэгдэг юм гэж эр огт тоосон шинжгүй хариулав. Тэгээд сэтгүүлчийн гайхсан нүдрүү харснаа, эд чинь савраа хурц ирмэгтэй мөсөн дээр тавьчихаад л тэр нь өвдөөд улилдаад байсан нь тэр байхгүй юу гэж инээсээр нэмж хэллээ.

Сэтгүүлч бүр ихээр гайхаж, тэгээд тэд чинь савраа хурц ирмэгээс авчихдаггүй юм уу гэхэд, нутгийн эр инээсээр, яахав дээ авч чадна л даа, гэхдээ бас  савраа татаад авчихаар ч их өвдөөгүй л байхгүй юу гэлээ.

Ноход ч гэж ёстой ноход л юм даа. Хүмүүстэй яг адилхан аашлах юм гэж сэтгүүлч залуу бодлоо.

 


Хулгайч хаан

Эрт цагт Хятадын нэгэн хаан  “Манай түшмэд хулгай хийгээд байх юм … яах вэ ?” гэж Күнзээс асуужээ. Күнз хариуд нь “”Та өөрөө хулгай битгий хий … Тэгвэл бүгд л больчихно” гэсэн гэдэг.

Мэдээж хаан хүн хулгайгаар амьдрахгүй байх л даа. Харин хаан хүн хулгайч явдалтай байх нь элбэг. Тэр шударга байхыг чанд эрхэмлэж, итгүүлж, ойрын хүмүүсээ тийм байлгаж чадаагүй тохиролдолд ямар ч  засаг ялзарна.

Ер нь шударга даргын орлогч нь хулгайч хүн байж чадна гэж үү ? Яг эсрэгээрээ, Газрын албаны дарга нь зартай авилгач байхад Хотын дарга нь шударга хүн байсан байж чадах уу ?

Хаан хүн өөрөө хулгай хийдэггүй. Харин тэр хүн хулгайч нарыг төрийн хучээр, өөрийн эрх мэдлээр олон түмнээс хамгаалж тэтгэдэг. Хариуд нь тэр өөрийн эрх мэдлээ хулгайч нараар хамгаалуулдаг.

Шударга хүн хэзээ ч хулгайч нарын хаан байж чадахгүй. Хулгайч нар ч шударга хааны доор байж чадахгүй. 


Эргүүлэг: Дэлхийн шинэ валют - Түүхий эд (4)

(… Өмнөх тэмдэглэлүүдийг үз)

Тэгвэл заавал алт гэх хэрэг юу байна ? Хэрэгтэй үедээ хурдхан буцаагаад борлуулчихаж болох юуг ч долларынхаа оронд аваад хадгалчихвал дэлхийн санхүүгийн хямралаас айх хэрэггүй юм биш үү ? Ер нь доллар бол баялагийг төлөөлсөн тасалбар болохоос баялаг өөрөө биш шүү дээ. Жишээ нь, тэр их доллар нөөцөлж байснаас байнга л маш их хэрэгцээтэй байх нефть, уран, зэс, төмөр, нүүрсийг ч хадгаламжиндаа барьж байж болно.

Энэ бол дэлхийн санхүүгийн ертөнц дэхь өнөө цагийн хандлага. 1990-ээд оноос эхлэн дэлхий даяар байгалийн баялаг нөөцлөх уралдаан эхэлсэн. Хятад улс Африкийн ордуудыг худалдаж аваад дууслаа, тэгээд бас манайд хөрөнгө оруулж байгаа уул уурхайн аварга компаниудын нэг Рио Тинтог ч авах гэж оролдож байна гэх мэт хэвлэлийн мэдээг бид байнга л харж байдаг. Энэ өрсөлдөөн цаашид улам чангарна гэдэг нь одоо нэгэнт тодорхой зүйл болжээ.

Дэлхийн энэ хандлага зөвхөн доллартай биш, бас үйлдвэрлэлийн бүх төрлийн гол түүхий эд, ялангуяа эрчим хүчний нөөцийн хомсдолтой давхар холбоотой. Үр дүнд нь байгалийн баялаг, түүхий эдийн үнэ цэнэ цаашид улам ихэссээр байх төлөвтэй.

Харин бидний хувьд хамгийн сонирхолтой хэсэг бол тэгээд энэ бүх нөхцөл байдал ирээдүйд маань хэрхэн нөлөөлж магадгүйг төсөөлж мэдрэх явдал.

Монгол бол хөндөгдөөгүй байгалийн их баялагтай орон. Тэгвэл дэлхийн санхүүгийн шинэ дүрмээр бол бид “шинэ цагийн  валютийн” асар их нөөцтэй орон болж таарах нь ээ ? Бараг тийм. Бид нэг хүнд оногдох шинэ цагийн валютийн нөөцөөрөө дэлхийд маш дээгүүр орно. Дэлхийн санхүүгийн шинэ цагийн дүрмээр  бол Монгол баяжих гэж байгаа орон биш, харин аль хэдийнээ баян орон. Баталгаатай нөөцтэй орон. Тэгээд яг хажууд нь түүхий эдээр хэзээд өлсгөлөн байх Хятад оршиж байна. Тийм ч учраас манайд хөрөнгө оруулсан гадны уул уурхайн компаниуд дэлхийн биржүүд дээр хөрөнгөө хурдхаан босгочихож чадаж байна.

Харин яагаад бараг гэж байгаа юм бэ гэвэл Монголын газар нутагт байгаа тэр бүх түүхий эд, баялаг одоо бидний мэдлийнх хэвээрээ байгаа гэдэг нь тун эргэлзээтэй болчихоод байна. Ийм нөхцөл байдлыг бид өөрсдөө гардан үүсгэсэн. Ирж байгаа цагийн аясаар хамгийн азтай улс үндэстэн байж чадах бололцоо бидэнд байсан ч харин одоо бол магадгүй  хамгийн харалган төрийн бодлого бүхий улс гэж түүхээ үлдээх хувилбар нэгэнт үүсчээ.

(үргэлжлэл бий …)


Эргүүлэг: Санхүүгийн эргүүлэгт (3)

(… Өмнөх тэмдэглэлүүдийг үз)

Дэлхийг хамарсан улс төр - санхүүгийн маш том эргүүлэгт Монгол улс арваад жилийн өмнөөс татагдан оржээ.

Бид улс дамжсан санхүүгийн тоглоомууд (шоглоомууд л даа), дэлхийн банк санхүүгийн системийн хямралын талаар телевизээр байнга үздэг ч эдгээр нь Монголын уул уурхайн өнөөгийн байдал, лицензийн хавтгайрсан наймаа, стратегийн гэгдэх ордуудын ирээдүй, манай УИХ-аар баталж буй асар их үнэ өртөгтэй хөтөлбөрүүдтэй ямар холбоотойг огт анзаардаггүй. Үнэндээ бол дэлхийн санхүүгийн системийн хямрал, түүхий эдийн эрэлт хэрэгцээний эрс хурдан өсөлт, монголын төрийн задрал, улс үндэсний тусгаар тогтнолд шинээр тулгарч буй аюулууд хоорондоо гүнзгий учир холбоотой гэж бодож байна.

Олон төрлийн тоо баримт, мэргэжлийн нэр томьёо хэрэглэлгүйгээр өөрийн бодол санаагаа тайлбарлахыг оролдоё. Асуудлын боломжит олон хувилбарууд, гадаад, дотоод олон хүчин зүйлсийг тоочих биш нэг логикийг л барьж, бас дөтлөн бичсэнийг маань туршлагатай уншигчид анзаарна биз дээ.

Дэлхийн валют - Ноён доллар

Америк бол өнөө цагийг эзэгнэн орших агуу гүрэн. Түүнд мөнгө хэзээ хэрэг болно ... хэвлэх машинаа ажиллуулаад л дэлхийн валют болсон ногоон мөнгөө хэвлэчихнэ. Тэгээд түүгээрээ хэнээс ч, юуг ч худалдан авья гэсэн цаадах нь өөрийн бараагаа нөгөө ногоон тасалбараар нь баяртай нь аргагүй солино. АНУ зөвхөн Иракийн дайнд гэхэд л өдөрт нэг тэрбум доллар зарцуулж байна. Америкийн энэ зардлыг дэлхийн ногоон мөнгөтэй улс, байгууллага, хүн бүр тодорхой хувиар санхүүжүүлж байдаг.

Дэлхийн 2-р дайнаас хойш Америкийн доллар дэлхийн нөөцийн гэгдэх мөнгө болсон. Америкийн долларын ханш сулрахад Америк биш, харин тэр мөнгийн авч хадгалсан бүх засгийн газар, компани, хувь хүмүүс л илүү санаа зовно. Жишээ нь, Хятадын Засгийн газар өнөөдрийн байдлаар гэхэд 2400 тэрбум доллартэй тэнцэх нөөц барьж байна. Долларын ханш өчүүхэн сулрахад л энэ нөөц нь хэдэн арван саяар нь багасах эрсдэлтэй. Тиймд Америктай сайн харьцаж, эдийн засагт нь сайнаар нөлөөлж явахаас өөр аргагүй. Манай наймаачид, ченжүүд ч ноён долларын хувь заяанд бараг Америкийн Төв банкнаас илүү санаа зовно.

Ноён долларт итгэх итгэл тань суларбал оронд нь алт аваад хадгалж болно л доо. Энэ бол өнөө цагийн бас нэг дүрэм. АНУ-ын үнэт цаасны зах зээлийн хөөсрөл, долларт итгэх итгэл суларч байгаа зэргээс хамаараад энэ дүрэм улам чухал болж ноён доллартай өрсөлдөгч алтны хэрэгцээ дэлхий зах зээлд байнга өссөөр байна. Гэтэл дэлхийн алтны нөөц хязгаарлагдмал байдаг. Хэрэв бүгд л найдвартай юм гээд бүх доллараа алт болгочихьё гэвэл дэлхийн алтны нөөц хаанаа ч хүрэхгүй.

(үргэлжлэл бий …)


Эргүүлэг: Зүүдэлж байх хооронд (2)

(… Өмнөх тэмдэглэлийг үз)

Хүн бүрт 70 мянган төгрөг тараасан, төрийнхний цалинг 30% нэмэх шийдвэр гарсан, сонгуулиас  өмнө 1.5 саяыгаа өгөхөө зарласан, бас хүүхдийн гэгдэх мөнгийг өгөхөөр ярьж байгаа зэрэг улс төрийн популист алхмууд нь тэртэй тэргүй хэрэглээ нь хэт томорч, өрөөсгөл болж сэнсэрсэн эдийн засгийг улам савлуулж, аажмаар сүүлийн арван жилд арай хийн тогтвортой барьж ирсэн инфляцийг хяналтаасаа алдах хандлагатай боллоо. 2010 онд инфляц 30% давах тооцоо гарч байна.

Уул уурхайг эс тооцвол хувийн сектор суларч, ажиллахад улам хэцүү болж байгааг бизнес эрхлэгчдийн олонх хэлж байна. 2000 оноос өмнө цагт төрийн албанд ажиллах хүн олдохгүй, бүгд хувийн бизнес хөөх хүсэл эрмэлзлэлтэй байдаг байсныг та лав санаж байгаа байх. Харин одоо бүгд төрийн алба руу хошуурдаг болжээ. Төрийн албаны цалингийн өсөлт хувийн секторийнхоос хамаагүй түрүүлж, дээд сургууль төгсөгчдийн 70% төрийн албанд орохыг хүсч байгаа нь судалгаагаар гарч байна. Зөвхөн энэ байдлаас гэхэд л, хөгжлийн шинэ боломжийн тухай улс төрийн том уриа лоозон, бодит бодлогын хооронд хичнээн их ялгаа байгааг харж болно.

Эдийн засгийн олон салбар зогсонги байдалд байна. Улс төр дагасан бүлэглэлүүдийн барилгын, банкны салбар дахь хөөсруулсэн бизнес ч түр гацаж, тэд дотоодын зөрчилдөөнөөсөө тамирдан суларч, одоо алдсан тамир тэнхээгээ олон түмний мөнгөөр тэтгүүлэн сэхэх богино хугацааны төрийн сувилгаанд ороод байна. Хөдөө аж ахуйг хөгжүүлэх, атрын гэгдэх олон хөтөлбөрүүд мөнгө идэх гайхалтай сайн ажиллагаатай далд сүлжээ болон хөгжиж байна.

Нийгмийн секторт өөрчлөлт, шинэчлэлт мөн л байхгүй болжээ. Боловсролыг жишээ болгоё. Улаанбаатар хот 150 гаруй их дээд сургуультай. Тэдний чухам хэд нь үндсэндээ Баасан ахын төрсөн өдрийн 4 жилийн курс гэдгийг хэлэхэд тун хэцүү. Ажиллах хүчний чанарын хэт доройтол Монгол улсын хөгжлийн ирээдүйг тун эргэлзээтэй болгож, өнөөдөр л гэхэд, нэг талаас, ажилгүй олон мянган хүн, нөгөө талаас, тэнцэх хүн олдохгүй ажлын олон мянган байр бий болоод байна. Энэ орон зайг гадны ажиллах хүч бөглөж, харин монголчууд нь 70 мянгын дараалалд нэрээ бичүүлдэг хандлага тогтож байна.

Эдгээр бүх асуудлыг тоочоод барахгүй л дээ. Зарим нь чи мэдээж юм бичиж байна гэх байх. Гэвч төрийн задрал гүнзгийрч, засаглах чадвараа улам алдан, улс, орон нутгийн бүх түвшинд замбараагүй байдал ноёлж, ядуурал бол нийгмийн амьдралын ердийн хэв хэмжээ болж байгааг үгүйсгэх хүн бараг гарахгүй байх.

Бид энэ бүгдийг харж байгаа ч мөрөөдлийн зүүднээсээ гарах тун дургүй. Тэгээд уул уурхай маань л биднийг аварна, түр тэсчихвэл мөнгө ч ёстой ороод ирнэ, тэр үед нь л улс орноо хөгжүүлээд, засаглалаа цэгцлээд, дээд сургуулиудаа сайжруулаад ... гээд үргэлжлүүлэн мөрөөднө. Санаачлагатай, чадвартай, оролцоотой иргэддээ биш, харин уулын баялаг, гадныхны хөрөнгө, ид шидэнд итгэсээр, ядуурсан олонх нь амьдралаа залгуулах гэж завгүй гүйлдсээр явцгаана.

(үргэлжлэл бий …)


Эргүүлэг: Сэрэхгүй бол сайхан БИШ зүүд (1)

Сүүлийн хэдэн жил бид бүгдээрээ л уул уурхайн тухай тасралтгүй ярьж, бүх түвшинд хуралдаж, талцан мэтгэлцэж, жагсацгааж, мөрөөдөцгөөж, ёстой л нэг өдөржин шөнөжин, өвөлжин зунжин алт зэсээр, уран нүүрсээр амьсгалах шиг болж ирлээ. Сонин хэвлэл, телевизээр уул уурхайн хөгжил Монголыг асар их мөнгөтэй болгоно, тэр мөнгөнөөс бүгд хувь хүртэж амьдрал хачин сайхан болно, тэр бүү хэл илүү гарсан мөнгөөрөө олон арван мянган айлын сууц, хорооллуудыг барина, нутаг орныхоо  өнцөг булан бүрт хүртэл авто зам, урт урт төмөр зам тавина, бүх малынхаа чихэнд радио долгионы төхөөрөмж зүүж, гэрээсээ малаа маллаж, Сэлэнгэ мөрнийг урагш нь урсган их говийг усжуулж, урд хил дээрээ хүнд үйлдвэрийн том гэгчийн цогцолбор барин муусайн хятадуудтай зад өрсөлдөнө гэх мэтээр байж болох бүхий л санааг уралдан гаргаж, амлаж, сүүлдээ бүр УИХ-аараа хэлэлцэн энэ бүх мөрөөдлөө олон арван тэрбум, их наядаар нь зарлагадах хууль, тогтоол болгон баталж, одоо тэгээд хэзээ, яаж зогсохоо мэдэхгүй шуугилдсаар, байхгүй мөнгөө үргэлжлүүлэн зарцуулсаар, бие биендээ амлан хуваасаар байна. Сэрэхгүй бол сайхан зүүд гэж нэг үг байдаг. Бас мөрөөдөхөд мөнгө төлөхгүй гэж нэг үг бий. Гэхдээ одоо энэ дүрэм бидэнд үйлчлэхгүй болжээ. Бид бүүр дэндүү хэтрүүлээд, сэрж зогсоохгүй бол энэ бүхэн маань маш аюултай, үндэсний хэмжээний асар их хохирол дагуулах сайхан биш зүүд болон хувирч эхэлж байна.

(Үргэлжлэл бий … ;)


Хайрцаг доторх амьдрал

Хэдэн хархыг битүү хайрцагт хийгээд олон хоног өлөн байлгавал яахав ? Тэд сулхан нэгнийгээ барьж идсээр байгаад хамгийн сүүлд хүчтэй ганц нь л үлдэнэ (Мэдээж хэрэг өвсөн тэжээлт ердийн хулгана бол тэгэхгүй байх. Харин махчин хархууд бол мөнгөний ертөнц дэхь хүмүүс бидэнтэй яг адил аашилна).

Хэрэв тэр хархуудыг задгай орчинд тавьчихвал бие биенээ барьж идэх үү ? Үгүй, харин ч нийлж сүрэглээд  бусдыг дайрч, сүргийн амьдралдаа сүрхий зохицон явдаг. Энэ бол хязгаарлагдмал нөөц бүхий хаалттай орчинд нэг төрлийн амьтад ч бие биендээ дайсагнаж, харин нээлттэй орчинд бол нэг баг болон хамтран амьдардгийн жишээ юм.

Хаалттай, хязгаарлагдмал орчинд тусгаарлагдсан амьтдын адил төстэй шинжүүд нь бус, харин бусдаасаа ялгарах өчүүхэн ялгаа нь амьд үлдэхэд хэрэгтэй гол хүчин зүйл болдог бол нээлттэй орчинд өөр хууль үйлчилж, тэдний ижилсэн сүрэглэх чадвар илүү ажиллаж эхэлдэг.

Монгол орон түүхийн 500 жилийн турш дэлхий ертөнцөөс тасарсан, хаалттай нутаг байлаа. Монгол улс Юань гүрний хөдөө аймаг, дараа нь Манж гүрний хоцрогдсон алс хязгаар, хамгийн сүүлд Зөвлөлтийн блокт түүхий эд нийлүүлэгч дагуул муж байж ирсэн. Бид түгжигдмэл нутагтаа жалга довоороо бүлэглэн ялгарч, бие биенээ үгүйсгэж, дотоодын байнгын тэмцэлд туйлдсаар ирсэн. Гадаад ертөнцийн өмнөөс хамтарсан нэг хүчээр зогсохоо Их хаадын үеээс хойш бид мартсан билээ.

Бид нээлттэй дэлхийд нэгдээд 20 жил боллоо. Гэвч бид энэ том системд амьдрах аргаа өнөө хэр сайн олоогүй л явж байна. Гурван сая монголчууд бид зургаан тэрбум хүний ертөнцөд (ердөө 0.05%) өөрийн байр сууриа олж, улс гэрээ төвхнүүлэн, нэгдмэл эрх ашгаа ойлгож, нэг баг болон бусадтай өрсөлдөн явах арга ухаанаа олж амжаагүй л байна.

Ирж буй цаг үед сайхан амьдрахын тулд бид 500 жилийн турш програмчлагдсан ой санамжаа өөрчилж, Монголынхоо хайрцаг дотор бус харин зургаан тэрбум хүнтэй дэлхий ертөнцийн хүрээнд сэтгэж, зохион байгуулагдан ажиллах цоо шинэ чадвар хэрэгтэй болж байна.

Хайрцагнаасаа гарч чадвал том дэлхий биднийг улам нэгтгэнэ, хүчтэй болгоно. Харин бидэнд хайрцагнаасаа гарах хүсэл зориг хэр бий бол ?


“Боолын” сэтгэлгээ

… хөмөрсөн тогооны дотор гэрэл тусч, нэг аймаг улс сэргэв. Тэнгэрийн хаяанаас цааш газар байдгийг мэдэж, таван далай, таван тивийг танин, шинэ ертөнц дээр хамт явах замыг нээв. Хуучин хvv шинэ хvv болов. Юутай завшаан, юутай баяр.

Их зохиолч Дашдоржийн Нацагдоржийн “Хуучин хүү” зохиолд гардаг “хөмөрсөн тогооны доторх” монгол амьдралын тухай гайхалтай зураглалыг бид бүгдээрээ мэднэ. Хүүхэд байхдаа энэ өгүүллийг уншаад, феодализмын үеийн Монголд тийм байжээ, харин одоо бол тэр тогоо сөхөгдөж гэрэл туссан гэж боддог байж билээ.

Үнэхээр тэгсэн л дээ. Социализмын үед орчин үеийн Монгол улс бий болж бидний амьдралд их гэрэл гэгээ орсон. Гэхдээ энэ зам мухардаж төгсөхийг бид бүгдээрээ туулж харсан билээ. Амьдрал сайжирч, монголчууд бид нэгэн хөмөрсөн тогоон дороосоо гарсан боловч коммунизмын өөр нэг хөмөрсөн тогоон дор туугдан орж, шинэ цагийн “боолын” сэтгэлгээг олж авцгаасан. Энэ бол бусдын тусламжид шүтэн амьдрах, бусдаар бүхнийг хийлгэх, бага хөдөлмөрлөж их халамжлуулах, ядуу байхыг урамшуулах, өөрийн бодлоор явахаас айх, ямар нэг даргын ивээлд багтан амьдрахыг дээдлэх сэтгэлгээ байсан.

Хэдийгээр бид чөлөөт өрсөлдөөний чанд хууль бүхий дэлхий ертөнцийн нэг хэсэг болоод 20 жил болж байгаа ч энэ сэтгэлгээ манай нийгэмд давамгайлсан хэвээр л байна. Магадгүй, ийм байдал зарим талд ашигтай учир үүнийг хөхүүлэн дэмжсээр байж болох юм. Нийгмийн сэтгэлгээний энэ хоцрогдлыг зөвхөн дотоодын улс төрийн хүчнүүд төдийгүй гадаадын тоглогчид ч ашиглахыг хичээж байгааг бид өдөр бүр л харж байна.

Бид бүгдээрээ бусдаас дутуугүй амьдрахыг хүсч байгаа. Тэгвэл бусдаас дутуугүй сэтгэж, зүтгэх л хэрэгтэй боллоо. Энэ дэлхийд зөвхөн бидэнд зориулсан хөнгөлөлттэй зам гэж байхгүй.

Биднийг хэн ч хөмөрсөн тогоон дотор бариагүй боловч бид өөрсдөө тэндээ байсаар л байна. Бид “боолын” сэтгэлгээгээ орхиж эс чадвал жинхэнэ боол л болно. Тиймд Д.Нацагдоржийн Хуучин хүү маань хөмөрсөн тогоон дотор байхдаа олж авсан сэтгэлгээнээсээ салж Шинэ хүү болох цаг нэгэнт болж дээ.

 


Монголд Интернэт нэвтрүүлсэн түүх

1994 онд Мэдээллийн Харилцаа ББХК нь Монголд анх удаа Интернэтийг үйлчилгээг явуулж эхэлсэн нь одоогийн Датаком компанийн эхлэл, Монгол улс Интернэтэд холбогдох цорын ганц гарц нь байлаа. Энэ үед Интернэтэд өдөрт 2 удаа холбогдож и-мэйлийн дамжуулалт хийдэг байв. 1995 оны 12 сараас газрын станц суурилуулснаар Интернэтэд онлайнаар холбогдох боломж бий болсон. Улмаар Мэдээллийн Харилцаа ББХК нь Датаком ХХК болон өргөжиж, Монголд анх Интернэтийг нэвтрүүлэх болон Интернэтийн төрөл бүрийн үйлчилгээ хэрэглээг Монголд бий болгох тал дээр маш чухал үүрэг гүйцэтгэсэн билээ. Тухайн үед Америкийн элчин сайд Монголд нийлүүлж байсан шар тосны орлогоос Монголын хамгийн хүн салбаруудад санхүүгийн зээл, тусламж үзүүлэх сан байгуулсан байв. Энэ сангаас Датаком ХХК 50 000 ам.долларыг 4.8 хувийн хүүтэйгээр зээлэн авч Интернэтийн үйлчилгээнийхээ эхлэлийг тавьсан байдаг. 1996 оны 1-р сарын 17-нд Монгол улсад Интернэт нэвтрэрснийг албан ёсоор зарлаж, Интернэтийн нээлтийн ажиллагаанд ерөнхийлөгч П.Очирбат болон төр засгийн томоохон төлөөлөгчид оролцож байлаа. Энэхүү нээлтэн дээр монгол улсын төрийн далбааг цахим байдлаар намируулан, төрийн дууллаа эгшиглүүлж, Интернэтэд холбогдсон 10 компьютер дээр Датаком компанийн инженер мэргэжилтнүүд NBA, CNN зэрэг дэлхийд алдартай сайтуудыг нийтэд дэлгэн үзүүлж байлаа. Тухайн үед Интернэтийн техник, технологи дөнгөж нэвтэрч байсан тул эрс тэс уур амьсгалтай Монгол орны өвлийн ид хүйтэнд шөнөдөө газрын антенн хөлдөж интернэт тасрах ч үе байдаг байжээ. Интернэтээ тасалчихгүйн тулд үсний сэнсийг антеннаа тойруулан байрлуулж тогонд залгаад гадуур нь шуудайгаар боож хөлдөхөөс хамгаалах үе ч байв. 1996 онд Интернэт хэрэглэгчдийн тоо Монголд 500 гаруйхан байв. Тэр үед Монгол улсад Интернэт болон компьютерийн талаар мэдлэг, мэдээлэл дутмаг байсан хэдий ч Д.Энхбат захирлаар удирдуулсан Датаком ХХК шинэ техник, технологийг маш амжилтай нэвтрүүлж, одоо та бид үүний үр шимийг хүртэн гэртээ компьютертэй, Интернэттэй болж, гэрээсээ гаралгүйгээр дэлхий дахины мэдээллийн ертөнцөд аялан суух болсон билээ.