Enkhbat's Blog

Энэ 20 жилд өөрчлөгдөөгүй үлдсэн зүйл бол улс төрийн намууд

Өдрийн сонин 2012-2-2

-Ногоон нам хоёр хуваагдаж мөр мөрөө хөөхөөр боллоо. Тэгэхээр хоёр талын хооронд гарч байсан маргаан эцэслэн шийдэгдэж байна гэсэн үг үү?

Бүгд харж байгаа байх. Нэр нөлөө бүхий хүмүүст МНН, ИЗН-ын нэгдэл таалагдахгүй байх шиг байна. Тэд манай хоёр намын нэгдлийг Дээд шүүх дээр бүртгүүлэхгүй 6 сар гацаасан. Тэгээд дараа нь намын цөөнхийн хурал гэгчийг хийлгэж, тамга тэмдэггүй бичиг Дээд шүүхэд өгч, ИЗН-тай нэгдэж өөрчлөн байгуулагдсан МНН-ыг буцаагаад бий болгочихлоо. Энэ бүгд үнэхээр цагаандаа гарсан луйврын үйлдэл. Олон ч хууль, хуулийн заалтыг улаан цагаан зөрчсөн дөө. Гэхдээ тэд ийм зүйл хийчихээд цаашдаа сайн сайхан, амар жимэр явна гэж байхгүй. Одоо тэдний шүүхээр явах, шүүхтэй зууралдах ажил эхэлж байгаа. Тиймд маргаан дуусах биш харин ч үргэлжилнэ. Гэхдээ үүнийг бид биш, мэргэжлийн хуульчид хийнэ. Бид улс төрийн ажил, хуулийн ажил хоёрыг салгаад улс төрийн шийдлээ үргэлжлүүлэхээр шийдсэн.

Н.Энхбаяр гэдэг хүн луйврын замаар шударга ёсыг тогтооно гэж байхгүй

УИХ-ын гишүүн Д.Энхбаттай ярилцлаа.

-Иргэний Зориг, Ногоон намын нэгдэл өнөөдрийг хүртэл хүчин төгөлдөр болж чадаагүй байгаа. Ирэх нэгдүгээр сард Иргэний Зориг нам их  хурлаа хийж бүтэц зохион байгуулалтаа дахин хийх гэж байна. Энэ үеэр та намынхаа бусад нөхдийн хамт дахин ИЗН-д элсэх гэж байгаа гэх юм?

-Энэ оны гуравдугаар сарын 26-нд Иргэний Зориг, Ногоон нам их  хурлаа тус тусдаа хийгээд Ногоон намын үйл ажиллагааг зогсоогоод Иргэний Зориг намыг өөрчлөн байгуулах замаар шинэ ИЗ-НН-ыг байгуулах шийдвэр гаргасан. Монгол Улсын Улс төрийн намын тухай хуульд хоёр нам нэгдэхдээ нэг нам нь үйл ажиллагаагаа зогсоогоод нөгөө нам нь өөрчлөн байгуулагдана гэж заасан байдаг.

Тухайн өдрийн үдээс өмнө нь Ногоон нам үйл ажиллагаагаа зогсоогоод үдээс хойш нь хуралдсан Иргэний Зориг намыг өөрчлөн байгуулах шийдвэр гаргасан. Энэ тухай материалаа Улсын дээд шүүхэд өгсөн.

Гэтэл Дээд шүүх зургаан сарын туршид энэ асуудлыг шийдэж өгөлгүй байж байгаад үйл ажиллагаа нэгэнт зогсоосон Ногоон намын цөөнх буюу 10  хувийн саналыг ямар ч тамга тэмдэггүй, хуурамч гарын үсэгтэйгээр хүлээн аваад шийдээд өгчихсөн. Тэр нь Ногоон намын үйл ажиллагаа хэвээр байгаа гэдгийг баталсан алхам болсон юм.

Тэгэхээр энэ 10 хувийн санал шүүхээр дахин шийдэгдэнэ. Цаг хугацаа их орох шүүхийн процесс явна гэсэн үг. Бид хууль бус гэж үзэж байгаа, Дээд шүүх зөв шийдвэр гаргасан гэж тайлбарлаж байгаа. Улстөрийн намын олонхи цөөнхийн маргааныг ямар ч шүүх хүлээн авдаггүй хуультай. Намын шийдвэр олонхийн шийдвэрээр байдаг. Мөн шүүх ямар ч байгууллагаас тамга тэмдэггүй бичиг авдаггүй. Тэгээд ч тэр 10 хувийн оруулсан  олон бичиг баримт хуурамч байгаа.

Д.Энхбат: Бид сонголтоо хийж, шийдвэрээ гаргасан

Улс төрийн тойм, 2011.11.8

ИЗ-НН-ын дарга Д.Энхбатыг “Ярилцах танхим”-даа урьж ярилцлаа.

-ИЗ-НН-ын нэрийг Улсын Дээд шүүхэд бүртгэх асуудал юу болж байна вэ?

-Энэ тухай бичиж дуусаагүй юм уу.

-Хоёр нам нэгдэхээр шийдсэн ч нэр, дүрмийн өөрчлөлттийг нь Дээд шүүх бүртгээгүй байгаа болохоор дуусаагүй гэсэн үг. Бас та бүхнээс гадна өөрсдийгөө “Дээд шүүхэд бүртгэлтэй МНН-ынхан” гэж хэлэх хэсэг хүмүүс байна шүү дээ?

- Нэг талаас МАХН-ыг төлөөлж байсан хуульчид энэ асуудалд дээр ажиллаж байх шиг байна. Нөгөө талаас ИЗ-НН-ыг төлөөлсөн хуульчид ч ажиллаж байгаа. Болоод өнгөрсөн үйл явцыг эргээд харахад Дээд шүүх улс төрийн намын олонхи, цөөнхийн маргаанд шууд оролцжээ. Үүнээс үзвэл Сонгинохайрхан дүүргийн Ардчилсан намын хорооны гишүүд хуралдаад намынхаа дүрмийг өөрчилж болох нь байна шүү дээ. Аль эсвэл МАН-ын хэсэг нөхөд хуралдаад намынхаа дүрмийг өөрчилж болох нь.

МОНГОЛ УЛСЫН ЕРӨНХИЙЛӨГЧ Ц. ЭЛБЭГДОРЖ ТАНАА

МОНГОЛ УЛСЫН ЕРӨНХИЙЛӨГЧ Ц.ЭЛБЭГДОРЖ ТАНАА

2011 оны 10 дугаар сарын 17

Монгол улсын Дээд Шүүх Монголын Ногоон нам гэгчдийн хууль бусаар гаргасан намын дүрмийн өөрчлөлтийг зөвшөөрч бүртгэжээ.

Ингэснээр Монгол улсын Дээд Шүүх намуудын дотоод хэрэгт шууд хутгалдан оролцдог улс төрийн байгууллага болсноо бүрэн нотоллоо.

Энэ нь МАН, АН, МНН, ИЗН болон бусад намын цөөнхи болсон гишүүдийн дүрмийн бус үйл ажиллагааг хуульчилах, фракц, бүлгүүдийн орших эс оршихийг Дээд Шүүх шийдвэрлэдэг дэлхийд хаана ч байхгүй буруу практик тогтоолоо. Ийм утгагүй, эрсдэлтэй нөхцөл байдал монголын аль ч намд тохиолдох боломж нээлттэй боллоо.

2011 оны 3-р сарын 26-нд хуралдсан МНН, ИЗН-ын Их хурлууд Иргэний зориг–Ногоон нам (ИЗ-НН) хэмээх Монголын улс төрийн шинэ нам байгуулах шийдвэрийг олонхоороо гаргасан билээ. Энэ үйл явдал Төрийн Ордонд, хуулийн болон намын дүрмийн дагуу, хоёр намын олон зуун гишүүн төлөөлөлөгчдийн бүрэлдэхүүнтэйгээр нээлттэй, ил тод болсон атал Дээд Шүүх хууль бус хэмээх үзэх боллоо.

Улс төрийн намыг зөвхөн бүртгэх үүрэгтэй Дээд Шүүх манай намуудын өмнөх Их хурлуудын материалуудыг эргүүлэн хянах, эд хөрөнгийг нягтлах, хөдөө орон нутгуудаас ирсэн гэх хуурамч өргөдлүүдийг шалгуулж дүгнэлт гаргуулах зэрэг нэмэлт материалуудыг хууль бусаар нэхэж, нийтдээ 3 удаа тодруулга авснаас гадна ИЗ-НН-ыг бүртгэх ажлыг хоёр удаагийн хурлаар хэлэлцэж тус тусад нь шийдвэр гаргана гэсэн ихэд зөрчилтэй шаардлага тавьж нийтдээ 6 сар сунжруулсан атлаа цөөнхи болон манай намын гишүүн бус хүмүүсийн хууль бус хурлыг ийн хүлээн зөвшөөрч байна.

Өнөөгийн нөхцөл байдалд Танаас өөр хандах субъект Монгол Улсад алга болсон учир энэ асуудлыг Монгол Улсын Төрийн Тэргүүн, үндэсний эв нэгдлийн илэрхийлэгч, мөн Дээд Шүүхийн Ерөнхий шүүгч, бусад шүүгч нарыг томилдог Танд хандан дэвшүүлж байна.

Та "Шударга байна" гэсэн амлалтаа биелүүлж, мөн биечлэн дэвшүүлсэн шүүхийг шинэчлэх ажлаа энэхүү бусармаг үйл явдлаас эхлэн засч залруулах нэн тодорхой арга хэмжээ авна гэдэгт бид итгэхийг хүсч байна.

Эсрэг тохиолдолд Монгол улсын иргэд бид эвлэлдэн нэгдэж шинэ улс төрийн хүчин байгуулах боломжгүй, улс төрийн хоёрхон нам байх ёстойг Монголын төр тунхаглажээ гэсэн дүгнэлт гарах нь гарцаагүй юм.

Дээд шүүхийн энэ улс төржсөн шийдвэрийн улмаас Монголд хууль дээдлэх, сахих, даган биелүүлэх зарчим устаж, хэн дуртай нь эрх мэдлээ урвуулан ашиглаж хууль зөрчих боломж бүрэн нээлттэй болж байна.

Монголын ардчилалын ололтыг үгүйсгэсэн, шүүхийн бие даасан, хараат бус байдлаар хавхавчилан эдийн засаг, улс төрийн далд сонирхолоо хэрэгжүүлэх гэсэн энэ бусармаг явдалтай ИЗ-НН нийгмийн шударга ёсны төлөөх бүх хүчин, иргэдийн хамт тэмцэх болно.

Улс төрийн зарим хүчин, тодорхой хүмүүс болон Дээд Шүүх биднээр хууль зөрчүүлэхийг хичээж буй боловч ИЗ-НН цаашид ч хуулийн дагуу шударгаар тэмцэх болно гэдгээ илэрхийлж байна.

ИЗ-НН-ын дарга Д.Энхбат                               

ИЗ-НН Тэргүүн дэд дарга С.Оюун

Д.Энхбат: Цөөнхийн саналаар Дээд шүүх хуралдах ёсгүй

Ногоон намын ээлжит их хурлыг хууль зөрчөөгүй хэмээн үзэж Дээд шүүхээс бүртгэсний дараа тус намын дарга асан Д.Энхбатаас дараахь тодруулгыг авлаа.

-Дөнгөж сая Ногоон намын дүрмийн өөрчлөлтийг Дээд шүүх бүртгэчихлээ. Тэгэхээр таны яриад байгаа Ногоон нам Иргэний зориг намтай нэгдсэн гэх асуудал юу болж хувирав аа?

-Дээд шүүх тэр дүрмийн өөрчлөлт гэхийг бүртгэхгүй байлгүй дээ. Яагаад гэвэл тэр өргөдөл өгч байгаа улсуудад Монголын Ногоон намын тамга тэмдэг, бланк байхгүй учраас их, бага хурал хийгээгүй. Тэгээд ч бид хэн нь хэнийгээ юу хийж байгааг харж байгаа. МАХН-ын нэрийг бүртгүүлсэн хуульчдын баг тэр хүмүүстэй ажиллаж байгаа, О.Баасанхүү гэж. Энэ хуульчдын баг бол Ногоон нам нэрийн дор манай намын биш улсуудыг зохион байгуулсан. За яахав, Бум-Ялагч гэж манай хүн бий.

Тэгээд ч Дээд шүүх өнөөдөр албан бус маягт, тамга тэмдэггүй хүсэлт, өргөдлийг авч хэлэлцсэн нь өөрөө буруу асуудал юм. Тийм хурлыг ч хийхгүй болов уу гэж бодож байна. Улстөрийн намын тухай хуульд улс төрийн намын цөөнх, олонхийн талаар заасан байдаг. Гэтэл яг энэ тохиолдолд цөөнхийн саналаар Дээд шүүх хуралдах ёсгүй. Энэ бол намын дотоод хэрэгт оролцож байгаа асуудал. Тийм учраас бид өнөөдрийн үйл явдалд тийм их ач холбогдол өгөхгүй байна.

 

УИХ-ын 57-р тогтоол

Сүүлийн өдрүүдэд хэвлэл мэдээллээр “Оюу толгойн ордыг ашиглах хөрөнгө оруулалтын гэрээний тухай” УИХ-ын 57-р тогтоолын талаар их ярьж бичиж байна. УИХ-ын намрын чуулганы нээлт дээр УИХ-ын дарга уг тогтоолыг Монгол улсын Засгийн газар биелүүлэх үүрэгтэйг онцлон хэлсэн. УИХ-ын тогтоол бол Монгол улсын хууль байдаг. Тогтоолыг 2009 оны 7-р сарын 16-ны өдөр буюу Оюу толгойн гэрээг байгуулахаaс өмнө баталсан байна. Олон хүн энэ талаар лавлан асуусан учир блог дээрээ Тогтоолыг бүрэн эхээр нь тавьлаа. Зураг дээр дарж томруулан үзнэ үү.

Атомщикуудтай маргах нь

Бичихгүй бол болохгүй нь ээ. Эргэн тойронд бүгд л уран, цөмийн хаягдал, цөмийн түлш, Атомын цахилгаан станцын (АЦС) тухай яриад, бичээд байхад …

Нэг хэсэг бид бүгдээрээ л алт-чин, зэс-чин, нүүрс-чин болцгоосон. Одоо цөмөөрөө уран-чин буюу атом-чин, оросуудын хэлдгээр, атомщикууд болж эхэллээ.

Би өөрөө инженер хүн. Цөмийн физикийн анхан шатны ном уншсан гэсэн үг. Бас тэгээд дэлхийн ногоон намуудын бодлоготой танилцаж, эрдэмтэн мэргэдтэй уулзаж, хурал цуглаанд нэлээд суусан хүний хувьд энэ талаар овоо гайгүй мэдээлэлтэй болсон гэж өөрийгөө дүгнэдэг. Тиймд зарим нэг дүгнэлтээ таньтай хуваалцая гэж бодлоо.

Эзэнтэй Медиа

Медиа гэдэг үгийг бид хэвлэл мэдээлэл гэж орчуулдаг. Гэхдээ англи хэл дээр ном зохиол олныг унших тутам энэ бол зөвхөн хэвлэл мэдээлэл гэсэн үг биш, мэдээллийн орон зай өөрөө гэсэн өргөн утгатай үг болохыг мэдэрч эхэлдэг.

Хүн бүр эргэн тойрноо, хот гудамж, улс орон, дэлхий ертөнцөө өөр өөрийнхөөрөө төсөөлдөг. Хэн нэгэн хүн тань дээр хүрч ирээд Сан Марино гэж нэг тийм орон байна, ийм тийм зүйлтэй юм, дарга нар нь учиргүй шударга юм гээд ярьвал таны толгойд тийм юм байх даа гэсэн бодол төрнө. Гэтэл дараа өөр нэг хүн тааралдаад Сан Мариногийн тухай нөгөө сонссонтой тань ижил төстэй зүйл ярьвал таны төсөөлөл аажмаар итгэл болох зүгтээ нэмэгдэнэ.

Та Сан Маринод очиж үзээгүй, тэр бүү хэл тэр тухай ном уншиж, зураг альбом ч хараагүй байж болно. Гэхдээ та удалгүй Сан Мариногийн тухай төсөөлөлтэй болж, таны мэдэх бусад орнуудтай харьцуулахад хэр сайхан орон болохыг нь дотроо дүгнэдэг болчихно гэхэд хилсдэхгүй.

Асуулт: Хэрэв танд Сан Мариногийн тухай ярьсан хүмүүс бүгд цаанаа нэг эзэнтэй, бүгд танд энэ тухай ярих зорилготой, түүгээрээ цалинжсан улсууд байвал яах вэ ?

Д.Энхбат: ИЗНН-ыг Дээд шүүх бүртгэж л таарна

Өдрийн сонин - 2011.09.13

- МНН, ИЗН нам нэгдэх асуудал яригдаад хагас жил гаруй боллоо. Энэ асуудал ямар шатандаа хэрхэн шийдэгдэж байна вэ?

- Дээд шүүх наадмын өдрүүдээс есдүгээр сар хүртэл завсарлаад саяхнаас ажилдаа орж байгаа юм байна. Өнгөрсөн хугацаанд биднээс гурван удаа тодруулга хийж, нэмэлт материал нэхсэн. Хамгийн эхний удаа гэхэд манай өмнөх VIII их хурлыг хийсэн эсэхийг гэрчлэх баталгаа алга гэсэн. Дараа нь МНН-ын эд хөрөнгийн материал дутуу байна гэсэн. Энэ бүгдийг нь манай нам биелүүлж материалуудыг хугацаанд нь өгсөн байгаа. Гэхдээ аль аль нь хуулиар Дээд шүүхэд өгөх материалын жагсаалтад байдаггүй. Тэгээд ч МНН, ИЗН хоёр нэгдэхэд эд хөрөнгөө комисс байгуулаад зарчмын хувьд шийдчихнэ. Сүүлийн удаа гэхэд Дээд шүүх манай намын хэд хэдэн аймгийн гишүүдээс ирсэн гэх ИЗН-тай нэгдэж буйг эсэргүүцэж байна гэсэн өргөдлийг бидэнд өгсөн юм. Тэгээд энэ асуудлын учрыг олж хариуг өг гэсэн. Тэдгээр өргөдлийг бид шалгахад хэд хэдэн аймгийн гишүүдээс гэсэн нь хуурамч байна лээ. Тэдгээр аймгийн гишүүд рүү ярихад бид бичээгүй гэдгээ мэдэгдсэн тохиолдол гарлаа. Тэгэхээр Дээд шүүх нэр хаяггүй, дугааргүй тамга дарсан, хуурамч материалыг үндэслэн манай баримтыг буцаасаар байна. Улс төрийн намын хувьд Дээд шүүх бол бүртгэлийн л байгууллага. Өөрөөр хэлбэл, фашист болон хэт даврагч намаас бусад тохиолдолд бүртгэх л үүрэгтэй байгууллага.

Д.Энхбат: АТГ-т тайлбар хүргүүлсэн

NEWS.MN сайт

УИХ-ын гишүүн Д.Энхбатыг Авлигатай тэмцэх газрынхан шалгаж эхэлсэн тухай мэдээлэл дуулиан дагуулаад байна. Энэ асуудалтай холбогдуулж, түүнтэй ярилцлаа.

-Таныг улсаас олгосон мөнгөн дэмжлэгээс 70 гаруй сая төгрөг хувьдаа авч ашигласан гэж МНН-ынхан Авлигатай тэмцэх газарт өгсөн байна. Үүнд та ямар тайлбар хийх вэ. Үндэслэлгүйгээр ийм гомдол гаргамааргүй юм?
-Авлигатай тэмцэх газар аливаа өргөдлийг 19 хоногийн дотор шалгах хуультай.  Хуулийн дагуу надаас тайлбар хүссэн. Хариултыг нь өгсөн. УИХ- д суудал бүхий намд төрөөс үзүүлэх нэг удаагийн мөнгөн дэмжлэг болох 134 сая төгрөгийг Иргэний эвслийн Удирдах зөвлөлөөс тохиролцон шийдвэрлэснээр нам тус бүрт тухайлбал, Иргэний хөдөлгөөний намд 32 сая 754 мянган төгрөг, Монголын социал демократ намд 13 сая төгрөг хуваарилсан. Үлдсэн хэсгийг нь МНН өөрийн дотоод болон УИХ-ын үйл ажиллагаандаа зохих журмын дагуу зарцуулан, цаг хугацаанд нь тайландаа тусган, аудитаар баталгаажуулж ирсэн. Өнгөрсөн гуравдугаар сард хийсэн намын ээлжит их хурал дээр ч үүнийгээ нээлттэй тайлагнасан. Үүнийгээ л  Авлигатай тэмцэх газар болон, Улсын дээд шүүхэд тус бүр хүргүүлээд байна.

-Улсын дээд шүүхэд бас тайлбар хүргүүлсэн гэхээр дан ганц Авлигатай тэмцэх газарт өгөөд зогсоогүй болж таарах нь ээ?
-Тийм ээ. ИЗ-НН хоёр нэгдэхэд манай гишүүдийн 90 гаруй хувь нь дэмжсэн, 10 хүрэхгүй хувь нь эсэргүүцэж байсан. Тэр хүмүүс энэ бичгийг Авлигатай тэмцэх газар төдийгүй Улсын дээд шүүхэд хүртэл өгсөн байна лээ. Улсын дээд шүүхээс намын эд хөрөнгө, материалыг лавлаж үзсэн. МНН Монголын хамгийн авсаархан, цэгцтэй нам. Хэдэн ширээ сандал, компьютертэй. Асуугаад лавлаад,  бужигнаад байх юм үгүй. Яахав тэр хэдэн гишүүд бидний үйл ажиллагаанд саад болъё гэж бодож байгаа учраас бүх л аргаа хэрэглэнэ шүү дээ. Магадгүй 2012 оны УИХ-ын сонгуульд орохыг хүсч байж магадгүй. Тэгээд тэр улстөрөө хийж яваа ч юм уу. Бид ажлаа хийж байна, Авлигатай тэмцэх газрынхан ажлаа хийж байна. Гомдол гаргасан хүмүүсийн хувьд ч ажлаа хийж байгаа бололтой. Хэд хоногийн дараа бүх юм тодорхой болно. Миний хувьд тайлбар гаргахад ердөө 30 минут зарцуулаад л бичгийг нь хийчихлээ. Нэг их бужигнаад нуугаад, хянаад байх юм байхгүй шүү дээ.